Eerst komt vroeger nu dan later

Tekst: Ilse van Rijn

Voor de kust van Rotterdam wordt ca. 2000 hectare aan land gewonnen. Hier moet de tweede Maasvlakte gestalte krijgen. Sinds de constructie van de 'Deltawerken', de drooglegging van de Zuiderzee waar de provincie Flevoland uit is ontstaan, zijn we gewend aan het op grote schaal door mensenhanden gemaakte landschap. Maar wanneer je er langer bij stilstaat, blijft de creatie van een kunstmatig natuurschoon een wonderlijke gedachte, om niet te zeggen een bizar fenomeen.
Fotografe Dorothée Meyer (Keulen, 1973) legde in de zomer van 2007 het gedeelte van de Maasvlakte vast dat als gevolg van de bouwwerkzaamheden het sterkst zal veranderen. Van de foto’s die hieruit zijn ontstaan, eerder dit jaar te zien in het Nederlands Fotomuseum ('Een laatste blik', 17 februari – 2 maart 2008) en met succes ontvangen, toont Motive Gallery een selectie. Vooral de verstilling in Meyers beelden valt je op. Je waant je in een ongerept gebied, een vervlogen verleden. Wordt deze 'idylle' de dynamische en economisch belangrijke Maasvlakte 2?

Meyers foto’s kenmerken zich door het uitzonderlijke standpunt van waaruit ze genomen zijn. Zo prevaleerde in 'Yokus Mahalleler' (2007) het bovenaanzicht waardoor Turkse wijken transformeerden in een levendig, rijk geschakeerd en uiterst precies visueel patroon van daken, gevels en straten. In een eerdere serie resulteerde de gekozen positie in combinatie met de kadrering in een verbazingwekkend nieuw Nederlands verschijnsel: heuvelruggen werden bergen ('Nederlandse bergen' (2005)). Genomen van hoog gelegen plekken boden de beelden een bijzonder, soms ongekend feeëriek zicht op de omgeving. Zonder dat Meyer de zakelijke documentatie van het Nederlandse land volledig uit het oog verloor, evenwel.

Meer nog dan de plek, bevragen haar fotobeelden, met name in 'Eerst komt vroeger nu dan later' - de titel is afkomstig van het gedicht dat Peter de Groot schreef voor het boek dat bij 'Een laatste blik' verscheen - de relatie van de toeschouwer tot de tijd. Hier is mede haar werkwijze debet aan. Meyer fotografeert met een grootbeeldcamera, wat omslachtig is en tijdrovend. Ze wacht op de juiste lichtval, op het juiste moment. De sluitertijd is lang. Details die normaliter ongezien blijven vallen zodoende op, andere verdwijnen. In haar recente beelden contrasteren rust, stilte en leegte nadrukkelijk met de wind, het lawaai en de bedrijvigheid voor de Rotterdamse kust. Vrachtschepen, die in de toekomst nog frequenter af en aan zullen varen, zijn hier nog niet gearriveerd of reeds gepasseerd. Elk teken van commercie en vooruitgang is afwezig. Hier staat de tijd stil. Of is ze teruggedraaid? Je kijkt naar een zeegezicht uit de zeventiende eeuw.

GPS-coördinaten, een hedendaagse variant op de plaats - en tijdaanduidingen die conceptuele kunstenaars in de jaren zestig van de vorige eeuw graag hanteerden, vormen hier de titel van elk afzonderlijke werk. Ze verwijzen naar de toekomst, aldus Meyer, maar zijn tevens een anonieme code die voor iedereen leesbaar en geldig is. 'Eerst komt vroeger nu dan later' nodigt de bezoeker uit zijn persoonlijke positie te overdenken: welke koers vaar jij? Waar, ten opzichte van het (toekomstige) landschap, ten opzichte van het beeld dat Dorothée Meyer je in Motive Gallery toont, sta jij?

Een laatste blik maakte Dorothée Meyer in opdracht van het Havenbedrijf. Rotterdam N.V./ Projectorganisatie Maasvlakte 2 en het Nederlands Fotomuseum. Bij de serie verscheen een boek.